Disk Hatası Algılandığında Disk Kontrolü Yapma
Kısa cevap: Windows bir disk hatası uyarısı gösterdiğinde ilk yapılacak şey paniğe kapılmadan verileri yedeklemek, ardından yönetici yetkisiyle açılmış bir komut isteminde chkdsk C: /f /r komutunu çalıştırmaktır. Bu komut dosya sistemi tablosundaki tutarsızlıkları onarır ve okunamayan sektörleri işaretler. Sorun devam ediyorsa sfc /scannow ve DISM ile sistem dosyalarını, wmic diskdrive get status ile de diskin donanımsal sağlık durumunu kontrol edin. Aşağıda bu adımların hangi durumda hangi sırayla uygulanacağını ayrıntılı olarak bulacaksınız.
Windows neden "disk hatası" uyarısı veriyor?
Bu uyarı tek bir sebebe bağlı değildir. En sık karşılaşılan senaryolar şunlardır:
- Ani kapanma: Elektrik kesintisi veya güç düğmesiyle zorla kapatma, yazma işlemi yarıda kaldığında dosya sistemi kayıtlarını tutarsız bırakır.
- Bozuk sektörler: Klasik plakalı disklerde mekanik yıpranma, SSD'lerde ise hücre ömrünün tükenmesi okuma hatalarına yol açar.
- Kablo veya bağlantı sorunu: Gevşek bir SATA kablosu, disk arızası gibi görünen hatalar üretebilir.
- Sürücü ve yazılım çakışmaları: Yarım kalan güncellemeler, hatalı depolama sürücüleri veya kötü amaçlı yazılımlar da benzer uyarılar tetikleyebilir.
Yani ekrandaki mesaj her zaman "diskiniz ölüyor" anlamına gelmez. Ayrımı yapmanın yolu, yazılımsal kontrolleri sırayla uygulamaktır.
Kontrole başlamadan önce ne yapmalıyım?
Yedek almalısınız. Bu bir öneri değil, zorunluluktur. Disk hatası windows tarafından bildirildiğinde, disk hâlâ okunabiliyor olsa bile durum birkaç saat içinde kötüleşebilir. Önemli belgelerinizi, fotoğraflarınızı ve proje dosyalarınızı harici bir diske veya bulut hesabınıza kopyalayın. Sitede yer alan yedekleme rehberindeki adımlar bu iş için yeterli olacaktır. Zaten silinmiş dosyaların kurtarılması ayrı ve çok daha zahmetli bir konudur; ona hiç gerek kalmasın.
İkinci hazırlık: Bilgisayarı fişe takılı tutun. chkdsk taraması saatler sürebilir ve ortasında kesilirse durum daha da karışır.
Disk Denetimi'ni arayüzden nasıl başlatırım?
- Dosya Gezgini'ni açın, Bu Bilgisayar'a gidin.
- Kontrol etmek istediğiniz sürücüye sağ tıklayıp Özellikler'i seçin.
- Araçlar sekmesindeki Denetle düğmesine basın.
- Windows "Bu sürücüyü taramanıza gerek yok" dese bile Sürücüyü tara seçeneğini kullanabilirsiniz.
Bu yöntem hızlıdır ama yalnızca yüzeysel bir denetim yapar. Ciddi bir hata şüphesi varsa komut satırına geçin.
chkdsk parametreleri ne işe yarıyor?
| Komut | Yaptığı iş |
|---|---|
| chkdsk C: | Sadece raporlar, hiçbir şeyi değiştirmez. Teşhis için idealdir. |
| chkdsk C: /f | Dosya sistemindeki hataları onarır. |
| chkdsk C: /r | Bozuk sektörleri arar, okunabilen veriyi taşımaya çalışır. /f'yi de kapsar. |
| chkdsk C: /x | Gerekirse sürücüyü bağlantıdan çıkarır. Harici diskler için kullanışlıdır. |
Sistem diskini denetlerken Windows "birim başka bir işlem tarafından kullanılıyor" der ve taramayı yeniden başlatmada planlamayı teklif eder. Y yazıp Enter'a basın, ardından bilgisayarı yeniden başlatın. Tarama açılış ekranında çalışacaktır.
Sistem dosyaları da bozulmuş olabilir mi?
Evet. Disk üzerindeki fiziksel hata düzeltilse bile, o sektörlerde duran Windows dosyaları zarar görmüş olabilir. Bu yüzden chkdsk sonrası şu ikiliyi çalıştırın:
- sfc /scannow — Korumalı sistem dosyalarını karşılaştırır ve bozuk olanları önbellekten geri yükler.
- DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth — sfc'nin kullandığı bileşen deposunun kendisi bozulmuşsa onu onarır. sfc "hataları bulundu ancak onarılamadı" derse önce bunu çalıştırıp sfc'yi tekrarlayın.
Diskin donanımsal sağlığını nasıl anlarım?
Komut isteminde wmic diskdrive get model,status yazın. Dönen değer OK dışında bir şeyse (Pred Fail gibi), disk SMART verilerine göre kendi arızasını haber veriyor demektir. Bu durumda onarım komutlarıyla zaman kaybetmeyin; diskin içeriğini kopyalayıp donanımı değiştirmeye odaklanın.
Olay Görüntüleyicisi de değerli bir kaynaktır. Windows Günlükleri > Sistem altında kaynağı disk veya Ntfs olan hata kayıtlarını inceleyin. Aynı hatanın günlerdir tekrarlanması, tek seferlik bir aksaklıktan farklı bir tabloya işaret eder.
Tarama sonrası hâlâ yavaşlık varsa?
Disk hataları giderildiği hâlde sistem ağır çalışıyorsa sebep başka yerdedir: aşırı başlangıç programı, dolan sistem sürücüsü veya arka planda çalışan zararlı yazılım. Sitedeki bilgisayar yavaşlığı ve kötü amaçlı yazılım temizliği rehberleri bu noktada devreye girer.
Sık Sorulan Sorular
chkdsk verilerimi siler mi?
Normal şartlarda hayır. Ancak /r parametresi bozuk sektörlerdeki veriyi kurtarm